کاشت نخود چگونه انجام میشود؟
بررسی مراحل کاشت، داشت و برداشت نخود در ایران
مقدمه
نخود یکی از مهمترین محصولات زراعی ایران در گروه حبوبات است که بهدلیل نیاز آبی کم، سازگاری با کشت دیم و ارزش اقتصادی بالا جایگاه ویژهای در الگوی کشت کشور دارد.
شناخت صحیح مراحل کاشت، داشت و برداشت نخود نقش تعیینکنندهای در افزایش عملکرد، بهبود کیفیت محصول و کاهش خسارتهای زراعی دارد.
در این مقاله، فرآیند تولید نخود در ایران بهصورت گامبهگام و کاملاً کاربردی بررسی میشود.
جایگاه نخود در کشاورزی ایران
بخش عمده نخود تولیدی ایران بهصورت دیم و در مناطق غرب و شمالغرب کشور کشت میشود.
استانهایی مانند کرمانشاه، کردستان، ایلام، همدان و لرستان از قطبهای اصلی تولید نخود محسوب میشوند.
ویژگیهای کشت نخود در ایران:
- سازگار با اقلیم نیمهخشک
- نیاز آبی پایین
- مناسب تناوب زراعی
- بهبود حاصلخیزی خاک بهدلیل تثبیت نیتروژن
مرحله اول: آمادهسازی زمین
آمادهسازی صحیح زمین، پایه موفقیت در کشت نخود است.
شخم و تسطیح
- انجام شخم عمیق در پایان تابستان یا اوایل پاییز
- شکستن کلوخهها و تسطیح زمین
- ایجاد بستر نرم و یکنواخت برای بذر
زهکشی مناسب
نخود به رطوبت بیش از حد حساس است.
زمین باید:
- زهکشی مناسبی داشته باشد
- فاقد آبماندگی باشد
مرحله دوم: انتخاب بذر مناسب
انتخاب بذر سالم و سازگار با منطقه نقش اساسی در عملکرد نهایی دارد.
ویژگیهای بذر مناسب نخود
- خالص و عاری از بذر علفهای هرز
- سالم و بدون شکستگی
- قوه نامیه بالا
- سازگار با اقلیم منطقه
بذرهای بومی اصلاحشده مناطق غرب کشور معمولاً بهترین نتیجه را میدهند.
مرحله سوم: زمان کاشت نخود
زمان کاشت نخود بسته به شرایط اقلیمی متفاوت است.
زمان کاشت در مناطق مختلف ایران
- مناطق سردسیر غرب کشور: اواخر پاییز تا اوایل زمستان
- مناطق معتدلتر: اواخر زمستان تا اوایل بهار
کاشت بهموقع باعث:
- استفاده بهتر از رطوبت خاک
- کاهش خسارت آفات
- افزایش عملکرد دانه
میشود.
مرحله چهارم: روش کاشت
نخود به دو روش اصلی کشت میشود.
کشت دستی
- بیشتر در مزارع کوچک
- هزینه کمتر
- دقت کمتر در یکنواختی کشت
کشت مکانیزه
- رایج در مزارع بزرگ
- یکنواختی بهتر بوتهها
- افزایش عملکرد
عمق کاشت معمولاً بین ۵ تا ۸ سانتیمتر توصیه میشود.
مرحله پنجم: داشت نخود
مرحله داشت شامل مجموعه اقداماتی است که تا زمان برداشت انجام میشود.
کنترل علفهای هرز
- علفهای هرز رقیب اصلی نخود هستند
- وجین مکانیکی یا دستی در مراحل اولیه رشد ضروری است
آبیاری
در کشت دیم معمولاً آبیاری انجام نمیشود.
در کشت آبی:
- آبیاری سبک و محدود
- پرهیز از آبیاری سنگین
تغذیه و کوددهی
- نخود نیاز کمی به کود ازته دارد
- استفاده از کود فسفره در ابتدای رشد توصیه میشود
- مصرف کود باید بر اساس آزمون خاک انجام شود
مرحله ششم: مدیریت آفات و بیماریها
نخود در صورت مدیریت نادرست ممکن است دچار آفات و بیماری شود.
آفات رایج
- کرم غلافخوار نخود
- شتهها
بیماریهای شایع
- برقزدگی (آسکوشیتا)
- پوسیدگی ریشه
پیشگیری شامل:
- تناوب زراعی
- استفاده از بذر سالم
- کنترل بهموقع
مرحله هفتم: زمان برداشت نخود
برداشت نخود زمانی انجام میشود که:
- برگها زرد شده باشند
- غلافها خشک شده باشند
- رطوبت دانه کاهش یافته باشد
برداشت زودهنگام یا دیرهنگام باعث افزایش ضایعات و کاهش کیفیت میشود.
مرحله هشتم: روش برداشت
برداشت دستی
- رایج در مزارع کوچک
- هزینه کارگری بالا
- ضایعات کمتر در صورت دقت
برداشت مکانیزه
- مناسب مزارع وسیع
- سرعت بالا
- کاهش هزینه زمانی
پس از برداشت، نخود باید بهخوبی خشک شود.
مرحله نهم: بوجاری و نگهداری
پس از برداشت:
- نخود بوجاری میشود
- ناخالصیها جدا میگردد
- محصول در انبار خشک و خنک نگهداری میشود
شرایط نگهداری مناسب:
- رطوبت پایین
- تهویه مناسب
- دور از نور مستقیم
تأثیر مدیریت کاشت بر کیفیت نخود
مدیریت اصولی مراحل کاشت، داشت و برداشت باعث:
- افزایش یکنواختی دانه
- کاهش شکستگی
- بهبود کیفیت پخت
- افزایش ارزش تجاری نخود
میشود.
جمعبندی نهایی
کاشت نخود در ایران فرآیندی چندمرحلهای است که موفقیت آن به:
- انتخاب زمین و بذر مناسب
- زمانبندی صحیح کاشت
- مدیریت اصولی داشت
- برداشت بهموقع
وابسته است.
اجرای صحیح این مراحل منجر به تولید نخود باکیفیت، اقتصادی و مناسب بازار عمده و صادراتی خواهد شد.
بدون دیدگاه